Uwaga: przeglądasz tę stronę na urządzeniu o niewielkim ekranie (szerokość < 640px). Niektóre zamieszczone w artykule ilustracje i animacje mogą stać się nieczytelne po dopasowaniu ich do rozdzielczości tego ekranu.

Yestok.pl

Jerzy Moruś

© Wszystkie prawa zastrzeżone. Wykorzystanie całości serwisu lub jego fragmentów bez pisemnej zgody autora zabronione.

Zakładki, hiperłącza i odsyłacze w programie Writer.



Opracowanie powstało w oparciu o wersję programu istniejącą w trakcie jego pisania, Libre Office: 4.2.4, Apache OpenOffice: 4.1.0.


Tak jak każdy porządny edytor tekstów, Writer także potrafi wykorzystywać zakładki, hiperłącza i odsyłacze.

Zakładka to wybrany przez autora fragment dokumentu, lub rzadziej miejsce w dokumencie, które mają być jednoznacznie określone. Każdej zakładce przypisuje się indywidualną nazwę. Przez tę nazwę zaznaczony fragment – lub to miejsce – są identyfikowane w dokumencie.

Hiperłącze to możliwość przekierowania czytelnika do innego miejsca w obrębie tego samego dokumentu, do innego dokumentu znajdującego się na tym samym komputerze lub w sieci informatycznej, do strony internetowej albo wywołanie procedury wysyłania listu elektronicznego. Unaocznieniem roli hiperłącza są w tym, poprzednim i następnym akapicie pierwsze ich słowa. Kliknięcie jednego z nich przeniesie czytelnika do odpowiedniej części tego opracowania.

Odsyłacz pozwala na powołanie się w dokumencie na jeden z elementów bieżącego dokumentu poprzez zacytowanie tego elementu albo wskazanie jego bezwzględnego lub względnego położenia w opracowaniu.



Zakładka.

Tak jak napisałem na wstępie, zakładka jest pewnym fragmentem opracowania lub wybranym miejscem w dokumencie, któremu przypisana jest własna nazwa identyfikująca to miejsce lub fragment. Nazwa może być ciągiem dowolnych znaków niezawierającym jednak symboli: „/ \ @ : * ? " ; , . #”. Wielkość liter użytych w nazwie ma znaczenie, zatem zakładka o nazwie np. „AAA” to inna zakładka niż „aaa”.

Zakładka w dokumencie może zostać wykorzystana do szybkiego dotarcia do miejsca oznaczonego jej nazwą. Jeśli zakładką oznaczono jakiś fragment tekstu, to zawartość ekranu zostanie przewinięta tak, aby tekst ten był widoczny a sam tekst zostanie zaciemniony. Jeśli zakładka przypisana jest do miejsca w dokumencie, kursor tekstowy zostanie ustawiony w tym miejscu.

Nazwa zakładki może zostać użyta przy odwoływaniu się w opracowaniu do wybranych fragmentów tekstu lub miejsc w dokumencie – o tym będzie mowa dalej w tym opracowaniu.

Jeśli zakładką ma być konkretne miejsce w dokumencie, należy ustawić w tym miejscu kursor tekstowy. Jeśli zakładką ma zostać oznaczony jakiś fragment tekstu, należy najpierw zaznaczyć ten tekst.

Aby utworzyć zakłądkę należy wykorzystać polecenie „Wstaw – Zakładka...”. W wyniku wywołania tego polecenia zostanie otwarte okienko dialogowe pokazane poniżej.

Okno dialogowe "Wstaw zakładkę".
Rys. 1: Okienko dialogowe „Wstaw zakładkę”.

Ilustracja przedstawia wstawianie do dokumentu zakładki o nazwie „Prawo Ohma”. Podczas tworzenia nazwy Writer blokuje wpisywanie znaków, których nie można użyć w nazwie zakładki.

Gdy w dokumencie znajdują się zakładki, możliwe jest szybkie dotarcie do tych miejsc. Można to wykonać dwoma sposobami.

Pierwszy, to kliknięcie prawym przyciskiem myszy w obszar pokazujący numer strony a znajdujący się na pasku stanu po lewej stronie. Otwarte zostanie menu kontekstowe zawierające wszystkie zdefiniowane zakładki, tak jak na rys. 2.

Lista zakładek zdefiniowanych w dokumencie.
Rys. 2: Lista zdefiniowanych zakładek.

Wystarczy teraz kliknąć nazwę wybranej zakładki.

Sposób drugi, to wywołanie okienka „Nawigatora”. Oprócz możliwości wywołania nawigatora bezpośrednio z paska narzędziowego, lub sekwencją poleceń „Widok – Nawigator”, można także skorzystać z klawisza funkcyjnego F5. Okno nawigatora z listą zakładek pokazuję na rys. 3.

Zakładki w oknie Nawigatora.
Rys. 3: Okno „Nawigatora”.

Po rozwinięciu pozycji „Zakładki” trzeba dwukrotnie kliknąć wybraną zakładkę. Nawigator umożliwia także zmianę nazwy zakładki. Po kliknięciu wybranej zakładki prawym przyciskiem myszy, można – rozwijając kolejne menu kaskadowe – dotrzeć do polecenia „Zmień nazwę”. Taką sytuację pokazuje rys. 4.

Metoda zmiany nazwy zakładki.
Rys. 4: Zmiana nazwy zakładki.

Wynikiem będzie otwarcie nowego okienka, okienka „Zmień nazwę obiektu:...”

Okienko zmiany nazwy zakładki.
Rys. 5: Okienko zmiany nazwy obiektu.

Zakładkę zbędną można usunąć z dokumentu. Na rys. 4., wśród dostępnych opcji znajduje się też wybór „Usuń”. Zakładkę można także usunąć poprzez wywołanie polecenia „Wstaw – Zakładka...”. W okienku widocznym na rys. 1. należy zaznaczyć wybraną do usunięcia zakładkę i użyć przycisku „Usuń”. Całą operację trzeba zakończyć przyciskiem „OK”.
Writer nie potwierdza faktu usunięcia zakładki, nie oferuje też żadnej opcji pozwalającej na pokazanie położenia zakładek w dokumencie. Trzeba także wiedzieć, że usunięcie samego tekstu tworzącego zakładkę, nie usuwa samej zakładki. Jej nazwa nadal jest aktywna w dokumencie.

Tekst objęty nazwą zakładki może być redagowany, przy czym wszystko to co zostanie wpisane między pierwszym a ostatnim znakiem zakładki stanie się treścią zakładki.
Wykorzystanie zakładek, jako odsyłaczy, będzie przedstawione w dalszej części tego artykułu.

Powrót

Hiperłącze.

Hiperłącze ma pozwolić na dotarcie do nowych treści z pominięciem żmudnego ich wyszukiwania. Hiperłącze jest pomysłem na współdziałanie rozmaitych plików i akcji w sieci. Najlepiej znanym miejscem wykorzystywania hiperłącza jest Internet. Writer jako edytor tekstowy może także zostać użyty do tworzenia stron internetowych, więc możliwość wstawienia hiperłącza jest jak najbardziej przydatna. Poza możliwościami „internetowymi” hiperłącze można wykorzystywać w normalnym dokumencie tekstowym, np. w sieciach korporacyjnych, w których użytkownicy mając dostęp do wspólnych zasobów mogą je przywoływać.

Hiperłącze jest fragmentem tekstu albo obiektem o takich właściwościach, że jego kliknięcie powoduje jakieś zaplanowane działanie. Tym działaniem może być przeniesienie czytelnika do nowej lokalizacji albo zainicjowanie przygotowania listu elektronicznego. Jeśli chodzi o nową lokalizacją, to może być nią inne miejsce w bieżącym dokumencie, inny – dowolnego typu – plik na lokalnym komputerze lub w sieci albo strona WWW w sieci internetowej. Aby czytelnik „wiedział”, że ma do czynienia z hiperłączem, jego treść jest zazwyczaj specjalnie wyróżniona. Najczęściej treść taka jest podkreślona i wyświetlona niebieską czcionką, choć nie musi to być regułą. Ponieważ zwykłe kliknięcie myszką jest operacją często stosowaną podczas normalnej edycji dokumentu, działanie hiperłącza inicjowane jest dopiero wtedy, gdy kliknięcie wykonano przy przytrzymanym klawiszu CTRL. Writer przypomina o tym wyświetlając komunikat o treści „CTRL – Kliknij, aby otworzyć łącze:...” wtedy, gdy wskaźnik myszki znajdzie się na obszarze hiperłącza. Przykład takiego komunikatu widoczny jest poniżej.

Dymek informujący o hiperłączu.
Rys. 6: Komunikat informujący o hiperłączu.

Ilustracja pokazuje możliwość przeniesienia się od razu do rozdziału poświęconego prawu Ohma. W Apache OpenOffice komunikat wyświetlony w dymku zawiera tekst : „Kliknij, przytrzymując klawisz Ctrl, aby otworzyć hiperłącze:...”. Po skorzystaniu z hiperłącza zmienia się w dokumencie kolor czcionki zastosowanej do oznaczenia hiperłącza, najczęściej na purpurowy. Zmiana koloru pozwala czytelnikowi widzieć, że odwiedził już miejsce wskazywane przez hiperłącze. Ta funkcjonalność także może być ustawiona indywidualnie, łącznie z zaniechaniem zmiany koloru.

Wspomniałem już o tym powyżej, że hiperłącze jest najczęściej wykorzystywane na stronach internetowych, pozwalając na przechodzenie od jednej do drugiej strony WWW bez potrzeby wpisywania ich adresów. Użycie tego mechanizmu w zwykłym dokumencie jest także możliwe. Jeśli hiperłącze wskazywać będzie na stronę internetową, a komputer, na którym przeglądany jest dokument ma aktywne połączenie z siecią internetowa, to po kliknięciu hiperłącza nastąpi przywołanie domyślnej przeglądarki internetowej i wyświetlenie w niej, zdefiniowanej w hiperłączu, strony internetowej.

Za utworzenie hiperłącza odpowiada polecenie „Wstaw – Hiperłącze...”, lub skorzystanie z ikonki „Hiperłącze” znajdującej się na pasku narzędziowym programu Writer. Obrazek tych ikonek jest inny w LibreOffice i Apache OpenOffice. Ponadto tylko w LibreOffice wywołaniu tworzenia hiperłącza przypisano domyślny skrót klawiaturowy CTRL+K. Oczywiście użytkownik Apache OpenOffice może taki skrót utworzyć samodzielnie.

Oba programy otwierają okno tworzenia hiperłącza. Różnią się jednak nie tylko ikonkami ale i szczegółami przy pierwszej wybranej opcji . Poniżej na rys. 7a i 7b przedstawiam obie wersje tego okna dialogowe.

Okno "Hiperłącze" w programie Apache OpenOffice.
Rys. 7a: Okno dialogowe „Hiperłącze” w programie Apache OpenOffice.
Okno "Hiperłącze" w programie LibrOffice.
Rys. 7b: Okno dialogowe „Hiperłącze w programie LibreOffice.

Oba okna różnią się zawartością tylko w ramach pierwszej, pokazanej na ilustracjach, opcji – „Internet”. Pozostałe opcje różnią się już tylko ikonkami.

Hiperłącze – Internet.

Hiperłącze tego typu wykorzystywane jest przede wszystkim na stronach internetowych i wstawianie go dotyczy przede wszystkim takich dokumentów Writera, które zapisane jako dokumenty internetowe są następnie umieszczane na serwerach sieci WWW. Jednak można je wykorzystać także w zwykłym stacjonarnym dokumencie.

Utworzenie takiego łącza umożliwiają parametry okienek pokazanych na rys. 7a i 7b. Pierwszym parametrem, jaki trzeba wskazać to sposób dostępu do Internetu, czyli typ hiperłącza. Typ „Internet” to najpowszechniej stosowany sposób dostępu do zasobów internetowych, wykorzystujący protokół nazywany HTTP a wersji szyfrowanej HTTPS. Ten typ umożliwia wskazanie stron internetowych i właściwie tylko jego użycie ma sens w zwykłym dokumencie, a i to pod warunkiem, że podczas czytania dokumentu będzie zapewniony dostęp do Internetu.

Typ FTP, to taki rodzaj dostępu, który umożliwia przesyłanie plików. Ten rodzaj dostępu wymaga zazwyczaj zalogowania się na serwerze i podania hasła, chyba że serwer umożliwia dostęp anonimowy. Ten typ w dokumentach tekstowych nie jest raczej wykorzystywany, chociaż możliwy.



W Apache OpenOffice dostępny jest jeszcze jeden typ – „Telnet”. Telnet jest najstarszą usługą internetową, pozwalającą podłączyć swój komputer jako zdalny terminal odległego komputera. Dzięki temu można pracować na odległym komputerze tak jakby pracowało się bezpośrednio na nim. Nie widzę zastosowania tego typu połączenia w dokumentach tekstowych.

Drugie pole w tym oknie dialogowym: „Cel”, służy wskazaniu, do jakiego miejsca w sieci ma nastąpić przeniesienie akcji. W polu tym należy umieścić adres tego miejsca. Jeśli adresem tym będzie adres strony WWW, a hiperłącze zostało wstawione do zwykłego dokumentu, to jego kliknięcie przywoła domyślną, używaną na tym komputerze, przeglądarkę internetową i jeśli połączenie internetowe będzie aktywne zostanie w niej wyświetlona wskazana strona. Obok pola „Cel” znajduje się ikona przeglądarki internetowej. Służy ona temu aby w przeglądarce otworzyć wybraną stronę, skopiować jej adres a po powrocie do Writera wkleić go do pola „Cel”. Jeśli adres jest bardzo długi i złożony, to jest to najlepsza metoda jego wstawiania bez popełnienia „literówki”. Jeśli użytkownik ma otwartą i zminimalizowaną przeglądarkę internetową, to używanie tego przycisku nie jest konieczne. W Apache OpenOffice pod przyciskiem przeglądarki znajduje się jeszcze jeden przycisk: „Cel w dokumencie”. Pozwala on precyzyjniej wskazać, jaka część dokumentu ma zostać przywołana. Otwarte zostanie dodatkowe okno dialogowe noszące nazwę „Cel w dokumencie”, w którym po przeanalizowaniu dokumentu docelowego zostaną wyświetlone wszystkie miejsca, do których może zostać przekierowane wywołanie. Po wybraniu takiego miejsca należy je zatwierdzić przyciskiem „Zastosuj”. Przycisk „Cel w dokumencie” nie występuje w LibreOffice.

Poniżej wymienionych opcji i parametrów znajduje się grupa pól opisana jako „Dodatkowe ustawienia”. Większość tych pól dotyczy tworzenia dokumentu internetowego i odgrywa zasadniczą rolę w dokumentach HTML. Ważnym jest jednak pole „Tekst”. Jeśli w momencie tworzenia hiperłącza zaznaczony był jakiś fragment dokumentu, to ten zaznaczony fragment zostanie umieszczony w tym polu. Jeśli nic nie było zaznaczone, pole jest puste. Zawartość pola „Tekst” staje się treścią, pod jaką w dokumencie prezentowane jest hiperłącze. Postać takiego tekstu widać na rys. 6. Taki tekst jest podkreślony i wyświetlony w wyróżnionym kolorze, najczęściej niebieskim, oznaczającym jednocześnie, że hiperłącze nie było jeszcze odwiedzone. Jeśli pole „Tekst” pozostanie puste, Writer wstawi do niego domyślną wartość wynikającą z rodzaju tworzonego hiperłącza. Gdy autor wpisze do tego pola własny tekst, to zostanie on dodany do dokumentu w miejscu wstawiania hiperłącza jako część dokumentu i ewentualnie zastąpi tekst wcześniej zaznaczony.

Pozostałe pola znajdujące się w tej grupie pól, nie będą tu opisywane.

Hiperłącze – Poczta i wiadomości.

Ten rodzaj hiperłącza także związany jest przede wszystkim ze stronami internetowymi, ale może zostać użyty w zwykłym dokumencie. I tutaj warunkiem wykorzystania pola jest by czytelnik dokumentu miał połączenie internetowe. Hiperłącze pozwala przygotować wiadomość elektroniczną.

Okno dialogowe "Hiperłącze - Poczta i wiadomości".
Rys. 8: Okno ustawień łącza „Poczta i wiadomości”.

Pierwszym wyborem jest wskazanie rodzaju tej wiadomości. „E-mail” oznacza zwykły list elektroniczny, „Usene” – oznacza wiadomość skierowaną do wybranej grupy dyskusyjnej w ogólnoświatowym systemie takich grup, znanym pod nazwą Usenet.

Najczęściej użytym będzie jednak zwykła poczta. W polu „Odbiorca” trzeba wpisać adres mailowy adresata wiadomości, natomiast w polu „Temat” można wpisać temat tworzonej wiadomości.

Pole „Tekst” widoczne obszarze ustawień dodatkowych odgrywa taką samą rolę jak w hiperłączu opisanym powyżej. Można w ten sposób umieścić w dokumencie łącze pozwalające czytelnikowi tego dokumentu na wysłanie wiadomości do wskazanej osoby. O ile wstawienie hiperłącza tego rodzaju jest proste, to wysyłanie wiadomości już takie nie jest.

Tutaj muszę dodać krótkie wyjaśnienie. Znacząca liczba wysyłanej korespondencji mailowej odbywa się obecnie za pośrednictwem stron internetowych dostawców tych usług. Wielu użytkowników „wchodzi” więc na stronę poczty w serwisach np. Wirtualnej Polski, Interii, Onetu, Gazety czy Google, czyta i wysyła pocztę bezpośrednio na tych stronach. Tacy użytkownicy nie będą mogli skorzystać z hiperłącza znajdującego się w dokumencie Writera.

Kliknięcie hiperłącza „Poczta i wiadomości” próbuje uruchomić program, tak zwany klient poczty, przeznaczony do zarządzania pocztą. Do takich programów należą MS Outlook, Outlook Express, Mozilla Thunderbird, Opera Mail, The Bat! i wiele innych. Program tego typu musi być zainstalowany na komputerze użytkownika jako domyślny program poczty. Kliknięcie hiperłącza otwiera domyślny program pocztowy od razu z uruchomiona akcją tworzenia nowej wiadomości. W tej wiadomości wypełnione są już pola: adresata i – jeśli w hiperłączu wypełniono pole „Temat” – tematu wiadomości. Użytkownikowi pozostaje wpisanie samej treści listu.

Hiperłącze – Dokument.

Ten rodzaj hiperłącza można wykorzystać w zwykłym dokumencie. Pozwala ono na łatwe przemieszczanie się wewnątrz dokumentu i w tej roli jest najczęściej wykorzystywane. Pozwala też na przechodzenie do innego dokumentu znajdującego się w lokalnych zasobach komputera albo sieci komputerowej. Wykorzystanie lokalnych zasobów komputera ma sens, gdy dokument z takim łączem jest wykorzystywany wyłącznie na tym komputerze. Łącze wskazuje bowiem położenie potrzebnego pliku podając ścieżkę dostępu i podana w nim struktura dostępu oraz nazwy folderów nie będą takie same na różnych komputerach. Inaczej ma się sprawa przy odwołaniu się do położenia pliku w sieci komputerowej. Łącze podaje położenie pliku z uwzględnieniem nazwy komputera w sieci, więc dostęp jest możliwy z każdego komputera, który ma uprawnienia dostępu. Hiperłącze odsyłające do miejsca w tym samym dokumencie bazuje na zasobach samego dokumentu, może zatem być wykorzystane w każdej lokalizacji.

Okno ustawień "Hiperłącze - Dokument".
Rys. 9: Okno ustawień łącza „Dokument”.

Utworzenie hiperłącza do miejsca wewnątrz dokumentu.

Aby utworzyć hiperłącze do miejsca wewnątrz dokumentu nie trzeba wypełniać pola „Ścieżka” widocznego na powyższej ilustracji. Należy natomiast wstawić odpowiednią informację do polu „Cel”. Obok pola „Cel” znajduje się przycisk „Cel w dokumencie”, kliknięcie go otwiera dodatkowe okno zatytułowane tak jak przycisk: „Cel w dokumencie”. Okno to przedstawia rys. 10.

Okno określenia celu w dokumencie.
Rys. 10: Okno wyboru „Cel w dokumencie”.

Okno wykazuje wszystkie obiekty (miejsca) w dokumencie, do których można przejść. Jak widać w dokumencie można przejść do tabeli, ramki tekstowej, obrazu, obiektu OLE, sekcji, nagłówka lub zakładki pod warunkiem, że takie obiekty znajdują się w dokumencie. W tym przykładowym okienku dokument zawierał jedną ramkę i miał zdefiniowane trzy zakładki. Wystarczy wskazać wymagany element i zatwierdzić go przyciskiem „Ok”. W Apache OpenOffice przycisk zatwierdzający opisany jest słowem „Zastosuj”. Element zostanie umieszczony w polu „Cel”. Podobnie jak przy poprzednich rodzajach hiperłączy można wykorzystać pole „Tekst” w obszarze ustawień dodatkowych aby hiperłączu przypisać opisową, a nie techniczną formę.

Przez obiekt „Nagłówek” należy w tym kontekście rozumieć akapity, które mają przypisany jeden ze stylów „Nagłówek n”. Jeżeli dokument utworzono zgodnie z zasadami tworzenia struktury konspektowej dokumentu, nadając style „Nagłówek n” rozdziałom, zgodnie z ich hierarchią w tekście, można utworzyć łącza do dowolnego rozdziału takiego dokumentu.

Utworzenie hiperłącza do dokumentu zewnętrznego.



Aby otworzyć hiperłącze do dokumentu zewnętrznego trzeba wskazać jego położenie w polu „Ścieżka”. Pomocą służy tu umieszczony obok tego pola przycisk „Otwórz plik”, otwierający okno dialogowe, w którym można wskazać dokładne położenie pliku. Zatwierdzony plik umieści pełną ścieżkę dostępu w polu, ponadto przy pozycji „Adres URL” pojawi się ta lokalizacja zapisana w notacji URL. Wybrany plik może być plikiem dowolnego rodzaju. Kliknięcie takiego hiperłącza spowoduje uruchomienie programu, przy pomocy którego wskazany plik może zostać otwarty. Jeśli wskazanym plikiem był np. plik mp3, to wywołany zostanie program odsłuchiwania plików mp3 (używany na danym komputerze jako program domyślny) i rozpocznie się odtwarzanie. To, co jest istotne, to żeby na komputerze był zarejestrowany program umiejący „obsłużyć” typ pliku wskazanego w ścieżce..

W tym typie hiperłącza można dodatkowo użyć przycisku „Cel w dokumencie”. Jeśli plik zawiera w swej strukturze wewnętrzne elementy, do jakich można się odwołać, pojawia się one w oknie wyboru „Cel w dokumencie”. Jeśli zatem odwołamy się do innego dokumentu np. napisanego w Wordzie, to okienko „Cel w dokumencie” pokaże wszystkie tabelki, zakładki i nagłówki, jakie w tym oryginalnym dokumencie wystąpiły. Przejście do konkretnego wybranego elementu możliwe jest jednak tylko w dokumentach powstałych w oprogramowaniu (x)Office.

Jako przykład przytaczam utworzenie hiperłącza do dokumentu napisanego w programie Word, a dokładniej do konkretnego rozdziału w tym dokumencie. Prezentuje to rys. 11.

Wybieranie celu w dokumencie zewnętrznym.
Rys. 11: Hiperłącze do dokumentu programu Word.

Mimo wskazania w polu „Cel” konkretnego rozdziału tego dokumentu, wywołany program MS Word otworzy dokument w standardowy sposób, tzn. od pierwszej strony. Aby dodać opisową formę samego hiperłącza, powinienem w polu „Tekst” wpisać treść w rodzaju „Szczegółowo o tym przeczytasz tutaj”.

Hiperłącze – Nowy dokument.

To ostatni rodzaj hiperłącza. Pozwala utworzyć hiperłącze do pliku, którego jeszcze nie ma.

Okno ustawień "Hiperłącze - Nowy dokument".
Rys. 12: Okno wyboru okna Nowy dokument.

Typ pliku trzeba wybrać z listy dostępnych plików wyświetlonych w polu „Typ pliku”. Pliki tworzone są przez jedną z aplikacji pakietu (x)Office. W polu „Plik” należy podać pełna ścieżkę dostępu do pliku i jego nazwę.

Opcja „Edytuj teraz” lub „Edytuj później” decyduje o momencie podjęcia edycji tego nowego dokumentu. „Edytuj teraz” spowoduje otwarcie potrzebnej aplikacji i przejście do niej. Można tworzyć nowy dokument. „Edytuj później” spowoduje zapisanie we wskazanej lokalizacji pustego pliku o podanej nazwie. Sam plik można będzie edytować w innym czasie.

Powrót

Odsyłacze.

Odsyłacze to bardzo interesujące i przydatne rozwiązanie zastosowane w edytorach tekstowych. Pozwalają na powołanie się w opracowaniu na inny jego fragment lub obiekt przywołując treść albo wskazując jego położenie w dokumencie w sposób bezwzględny, lub względny. Niech w opracowaniu poświęconym fizyce znajduje się rozdział zatytułowany „Prawo Ohma”. Otóż zastosowanie odsyłacza pozwala wskazać to miejsce w innej części dokumentu np. w taki sposób:

O zagadnieniu tym można przeczytać w rozdziale Prawo Ohma na stronie 44 poniżej.

W tym powyższym przykładzie słowa „Prawo Ohma” to odsyłacz przytaczający w całości tytuł rozdziału, liczba 44 jest odsyłaczem wskazującym bezwzględne położenie tytułu rozdziału w dokumencie, a słowo „poniżej” jest odsyłaczem wskazującym ten tytuł w sposób względny, wynikający z miejsca, w którym odsyłacz został umieszczony. Z kontekstu tego zdania wynika, że rozdział „Prawo Ohma” znajduje się gdzieś dalej w dokumencie.

Istotą odsyłacza jest to, że ewentualne przeredagowanie dokumentu automatycznie dopasuje jego treść do zmienionej sytuacji. Jeżeli na skutek zmian w organizacji całego opracowania rozdział „Prawo Ohma” trafi na stronę 56. a przytoczone w przykładzie zdanie na stronę 90., to w zdaniu zawierającym odsyłacz liczba 44 zostanie zmieniona na 56 a słowo „poniżej” na „powyżej”. Także, jeśli zmienię nazwę rozdziału z „Prawo Ohma” na „Prawo Ohma i Kirchoffa” to w odsyłaczu także nastąpi odpowiednia zmiana.

Za wstawienie odsyłacza odpowiada polecenie „Wstaw – Odsyłacz...” albo skrót klawiaturowy CTRL+F2. W każdym przypadku otwarte zostanie nowe okienko dialogowe pokazane poniżej.

Okno dialogowe wstawiania odsyłacza.
Rys. 13: Okno dialogowe wstawiania odsyłacza.

Jeśli okno otwarto za pomocą skrótu klawiaturowego, trzeba upewnić się, że widoczną zakładką tego okna jest „Odsyłacze”. Właściwością tego okna jest to, że można bez zamykania go nadal edytować dokument.

Aby móc wstawić odsyłacz musi istnieć w dokumencie obiekt, do którego chcemy odesłać czytelnika. Takimi obiektami są: odwołania, nagłówki, akapity oznaczone numerem i zakładki. Te elementy są wymienione na ilustracji powyżej w polu wyboru „Typ”. Nie są to jednak jedyne możliwe obiekty. Typami, jakie pojawią się w tym polu będą także wszystkie kategorie obiektów mających wstawiony podpis (o podpisywaniu obiektów traktuje opracowanie dostępne tutaj). Aby to pokazać, wstawiłem do pewnego dokumentu tabelkę, dwa rysunki oraz wykres i każdy z tych obiektów podpisałem. Wstawianie odsyłacza w takim dokumencie przywoła okno dialogowe przedstawione poniżej.

Nowe typy odsyłaczy, wynikające z innych obiektów wstawionych do dokumentu.
Rys. 14: Dodatkowe typy odsyłaczy.

Jak widać wśród typów pojawiły się: „Rysunek”, „Tabela” i „Wykres”, ten ostatni jest kategorią utworzoną przeze mnie podczas podpisywania. Pole „Zaznaczenie” (w Apache OpenOffice pole to nosi nazwę „Wybór”, ale w dalszej części opracowania będę się posługiwał nazwami pól z LibreOffice) pokazuje – dla wybranego typu odsyłacza – wszystkie miejsca w dokumencie, które mogą zostać wskazane w tworzonym odsyłaczu. Dla zaznaczonego typu „Rysunek” dostępne są dwa takie miejsca, będące w tym przypadku podpisami umieszczonymi pod rysunkami.

Typ „Nagłówek” wykaże w polu „Zaznaczenie” wszystkie akapity, którym przypisano style „Nagłówek n” a dokładniej te, które mają przypisany jeden z poziomów od 1 do 10. „Akapity oznaczone numerem” – ten typ wykaże wszystkie akapity mające przypisany atrybut numerowania. Jeśli w dokumencie znajdują się przypisy dolne lub końcowe, to one także zostaną pokazane jako typy odsyłaczy możliwych do wybrania.



Pokażę to na przykładzie pewnego opracowania załączając trzy widoki okna wstawiania odsyłacza.

Odsyłacze do typu "Nagłówki".
Rys. 15: Typ odsyłacza „Nagłówki” i nagłówki, jakie można wskazać.

Na powyższej ilustracji pokazuję zakładkę „Odsyłacze” w dokumencie o pewnej zamkniętej strukturze. Zastosowano w nim styl „Nagłówek 1” do rozdziałów pierwszego poziomu, „Nagłówek 2” do rozdziałów poziomu drugiego a „Nagłówek 3” do podrozdziałów w rozdziałach poziomu drugiego. Wszystkie te tytuły widać teraz w polu „Zaznaczenie” a odpowiednie wcięcia sygnalizują także poziom rozdziału. W tym przykładowym opracowaniu nie zastosowano konspektowego numerowania rozdziałów.

Odsyłacze do typu "Akapity oznaczone numerem".
Rys. 16: Typ odsyłaczy „Akapity oznaczone numerem”.

Na tej ilustracji w polu „Zaznaczenie” widać wszystkie akapity, którym przypisano numerowanie. W tym dokumencie numerowanie zostało użyte tylko raz. W polu „Zaznaczenie” wyświetlone zostaną wszystkie numerowane akapity, bez względu na sposób numerowania.

Odsyłacze do typu "Przypisy dolne".
Rys. 17: Typ odsyłaczy „Przypisy dolne”.

W dokumencie wystąpił przypis dolny, dlatego w polu „Typ” pojawił się typ „Przypisy dolne”. Pole „Zaznaczenie” zawiera wykaz wszystkich wstawionych przypisów. W tym dokumencie wystąpił tylko jeden taki przypis.

Jak łatwo się domyślić, typ „Zakładki” wyświetli w polu „Zaznaczenie” wszystkie zdefiniowane w dokumencie zakładki.

Wyjaśnienia wymagają jeszcze dwa typy odsyłaczy nazwanych „Określ odwołanie” i „Wstaw odwołanie”. W dokumencie mogą znajdować się teksty, które nie zostaną uznane przez Writera za potencjalne miejsca dla odsyłaczy. Takimi tekstami są zwykłe akapity. Ze względu na zawartą w niektórych z nich treść, autor chciałby oznaczyć je lub choćby znajdujące się w nich pojedyncze zdanie i móc zrealizować do takiego miejsca odsyłacz. Takie teksty, nazywane odwołaniem, autor może oznaczać samodzielnie. Wybór „Określ odwołanie” służy do oznaczenie dowolnego tekstu w dokumencie, do którego będziemy chcieli utworzyć odsyłacz. Zaznaczony w ten sposób tekst może obejmować co najwyżej jeden akapit. Należy taki fragment tekstu zaznaczyć, a następnie przejść do typu „Określ odwołanie”. Tekst zostanie umieszczony w polu „Wartość”. Zawartości tego pola nie można wpisać samodzielnie ani zmienić wewnątrz okienka dialogowego. Teraz w polu „Nazwa” trzeba przypisać tej treści własną nazwę, analogicznie do nazw nadawanych zakładkom. W ten sposób zostanie utworzone nowe pole programu Writer, pole „Odwołanie” o podanej nazwie, mające przypisaną wartość zaznaczonego tekstu. Poprzez tę nazwę, zaznaczona treść będzie mogła być użyta w odsyłaczu. Nazwy nadawane odwołaniom, w odróżnieniu od nazw zakładek, mogą zawierać dowolne znaki.

Od tego też momentu wartość pola „Odwołanie”, czyli treść przypisana do tego pola, będzie wyświetlana na szarym tle wtedy, gdy w opcjach wyświetlania ustawiona będzie opcja „Widok – Cieniowanie pól”, oraz zgodnie z regułą dotyczącą pól, gdy wskaźnik myszki znajdzie się w obszarze takiego tekstu, pojawi się „dymek” informujący, iż jest to pole „Odwołanie” o podanej nazwie.

Na ilustracji poniżej pokazuję nadanie nazwy odwołaniu przypisanemu do zaznaczonego w dokumencie akapitu, w tym przypadku zawierającym treść prawa Ohma, więc odwołaniu nadałem także nazwę „Prawo Ohma”.

Definiowanie odwołania.
Rys. 18: Zdefiniowanie odwołania do zaznaczonego fragmentu tekstu.

Na rysunku widać, że po wybraniu pozycji „Określ odwołanie” treść tego prawa została umieszczona w polu „Wartość”. Po wpisaniu nazwy i naciśnięciu przycisku „Wstaw”, zaznaczony fragment tekstu staje się polem o nazwie „Prawo Ohma”. Naprowadzenie wskaźnika myszki na tę część dokumentu spowoduje wyświetlenie stosownej informacji jak na poniższym rysunku.

Prezentacja w dokumencie treści będących odwołaniem.
Rys. 19: Dymek informujący o polu odwołanie.

Treść objęta odwołaniem może być przeredagowywana przez autora a nadana nazwa będzie przypisana do zmieniającego się tekstu. Odwołanie zostanie usunięte z dokumentu dopiero po usunięciu wszystkich znaków wchodzących w treść tego odwołania. Usunięcie odwołania ma wpływ na odsyłacze, które korzystały z takiego odwołania. Taki odsyłacz przyjmie wówczas postać: „Błąd: Nie znaleziono źródła odwołania”.

Nieco kłopotliwe jest pozbycie się odwołania z pozostawieniem tekstu je tworzącego. Postąpić trzeba następująco:
Zaznaczyć całe odwołanie i wyciąć je (CTRL-X lub ikonka Wytnij).
W tym samym miejscu wybrać operację „Wklej specjalnie” (CTRL+SHIFT+V lub rozwinąć ikonkę Wklej lub wybrać „Edycja – Wklej specjalnie...”) i wybrać dostępną opcję „Niesformatowany tekst”.
Pamiętajmy, że usunięcie odwołania wpływa na postać związanego z nim odsyłacza.

Dopiero teraz znaczenia nabiera typ „Wstaw odwołanie”. Jego wybór wyświetli w polu „Zaznaczenie” nazwy wszystkich zdefiniowanych odwołań.

Wstawienie odsyłacza wymaga więc wskazania odpowiedniego typu odsyłacza (pole „Typ”), zaznaczeniu konkretnego miejsca, do którego nastąpi odesłanie (pole „Zaznaczenie”) i wybraniu rodzaju odsyłacza (pole „Wstaw odwołanie do” lub w Apache OpenOffice „Wstaw odniesienie do”). Rodzaj odsyłacza określa, jaka informacja zostanie przedstawiona jako odsyłacz. Zawartość pola „Wstaw odwołanie do” jest zmienna i zależy od wybranego typu. Pięć pozycji występuje jednak we wszystkich typach. Są to:

Typy „Nagłówki” oraz „Akapity numerowane” zawierają trzy kolejne rodzaje. Każdy z nich, mimo różnych nazw, wstawia jednak taką samą zawartość i mimo różnych prób, nie udało mi się uzyskać zgodności z założeniami teoretycznymi. Jeśli zatem ktoś z Was, szanowni czytelnicy, rozszyfruje ten problem – proszę o wiadomość.

Przytoczę treść z systemu pomocy, wyjaśniającej użycie jednego z tych trzech elementów wyboru.

Użycie formatu "Numer" powoduje wstawienie numeru nagłówka lub oznaczonego numerem akapitu. W razie potrzeby i w zależności od kontekstu uwzględniane są także wyższe poziomy.

Na przykład rozdział 1, podrozdział 2, podczęść 5 może mieć numer 1.2.5. W przypadku wstawienia w tym miejscu odwołania do tekstu z poprzedniej podczęści (tj. 1.2.4) i zastosowania formatu "Numer" odwołanie będzie wyświetlane w postaci "4". W tym przykładzie numeracja uwzględnia więcej podpoziomów. Zależnie od wybranych ustawień to samo odwołanie może być wyświetlane w postaci "2.4" lub "1.2.4". W przypadku użycia formatu "Numer (pełen kontekst)" odwołanie będzie zawsze wyświetlane w postaci "1.2.4" – bez względu na sposób formatowania oznaczonego numerem akapitu.

Niestety, w każdym przypadku, niezależnie od miejsca wstawiania odsyłacza i wybranego rodzaju, zawsze wstawiany jest pełny numer elementu.

Gdy wybranym typem jest obiekt podpisywany, a więc rysunek, ilustracja, ramka, tabela lub inny podobny, wśród możliwych rodzajów pojawiają się :

Wstawienie odsyłacza jest wstawieniem pola. Każde skierowanie wskaźnika myszki na obszar pola zmienia wygląd tego wskaźnika.

Widok wskaźnika myszki nad odsyłaczem znajdującym się w tekście.
Rys. 20: Wskaźnik myszki nad polem odsyłacz.

Po naprowadzeniu wskaźnika myszki na odsyłacz, zmieni ona swój kształt na widoczny powyżej. Przez kilka chwil będzie też wyświetlana informacja o polu. Na ilustracji pojawiła się w dymku informacja, że odsyłacz należy do typu „Rysunek”. Kliknięcie myszką na obszarze odsyłacza spowoduje przewinięcie dokumentu do miejsca, które było źródłem odsyłacza.

Ponieważ obszar odsyłacza jest polem, będzie wyświetlany na szarym tle wtedy, gdy włączona jest opcja cieniowania pól (tę opcję – przypomnę – najłatwiej i najszybciej jest włączać lub wyłączać skrótem klawiaturowym CTRL+F8). Ponadto, gdy włączone zostanie wyświetlanie nazw pól, zamiast ich postaci wynikowych zostaną w miejscu odsyłacza wyświetlone inne informacje. W treści widoczne będą nazwy zakładek, odwołań, nazwy kategorii obiektów podpisanych. Zamiast odsyłacza do nagłówka lub numerowanego akapitu pojawi się nazwa ukrytej zakładki wytworzonej na potrzeby odsyłacza przez program Writer. Ta nazwa może wyglądać mniej więcej tak: „__RefHeading__1004_1354132616”. Nazwy te nie są wykazywane w oknie „Wstaw zakładkę” pokazanym na początku tego opracowania. Włączanie i wyłączanie nazw pól najszybciej można wykonać korzystając ze skrótu klawiaturowego CTRL+F9.

Odsyłacze do tego samego elementu można wstawić wielokrotnie po sobie, wykorzystując inne ich rodzaje. Można wówczas uzyskać np. taki efekt:

Zestawienie potrzebnych części wykazano w Tabeli 1 na stronie 11 poniżej.

W zacytowanym przykładzie wyróżniłem elementy będące odsyłaczami. Liczba 1 w tym zdaniu jest w rzeczywistości odsyłaczem do typu Tabela, dla którego w polu „Zaznaczenie” wskazałem „Tabela 1: Zestawienie części zamiennych” a jako rodzaj, czyli w polu „Wstaw odwołanie do” – wybrałem „Numeracja”. Liczba 11 jest odsyłaczem, w którym jako rodzaj wskazałem „Strona”. W końcu słowo „poniżej” jest odsyłaczem do tej samej tabeli, ale jako rodzaj wybrałem „Powyżej/Poniżej”.

Gdybym to samo zdanie zbudował tak:

Zestawienie potrzebnych części zawiera Tabela 1 na stronie 11 poniżej.

To wówczas pierwszym odsyłaczem mogłyby być słowa „Tabela 1”, dla którego wybranym rodzajem byłby „Kategoria i numer”. Ten rodzaj odsyłacza wstawia nazwę kategorii i numer obiektu w mianowniku (chodzi oczywiście o przypadek w deklinacji), dlatego nie mogłem go użyć w pierwszym z tych dwóch przykładów, w którym słowo „tabela” powinno zostać użyte w miejscowniku.

Na zakończenie tego opracowania kilka słów o edycji pól. Autor może ingerować w już utworzone pole odsyłacza. Aby to zrobić należy przejść do edycji pola. Realizuje się to dwoma metodami. Pierwsza to dwukrotne kliknięcie myszką tuż przed początkiem pola. Może to być kłopotliwe, bo niewłaściwe kliknięcie przeniesie nas po prostu do powoływanego elementu. Druga to ustawienie kursora tekstowego przed polem i wywołanie polecenia „Edycja – Pola...”. Polecenie to będzie dostępne tylko wtedy, gdy kursor będzie ustawiony rzeczywiście bezpośrednio przed polem.

Zostanie otwarte okno dialogowe takie jak poniżej.

Okno dialogowe edycji pól.
Rys. 21: Edycja pól.

Okno bardzo przypomina to, które tworzyło odsyłacz. Zmieniając parametry tego okna można zmienić wygląd odsyłacza, a w niektórych przypadkach nawet jego typ. Jeśli nie będzie to możliwe, przycisk „OK” tego okna będzie nieaktywny. Dwa duże przyciski z symbolami trójkąta pozwalają przejść do następnego albo poprzedniego odsyłacza. Odsyłacz jest jednocześnie oznaczany w tekście przewijanym w tle pod otwartym oknem. Widać to na powyższej ilustracji, na której w tekście oznaczone jest słowo „poniżej”. Przy pomocy tego okna można zatem także przejść poprzez wszystkie odsyłacze umieszczone w tekście. Ten typ okna nie pozwala na edycję dokumentu w tle.



Pozostaje jeszcze kwestia usunięcia odsyłacza. Jeśli jest on niepotrzebny, należy ustawić kursor przed odsyłaczem albo bezpośrednio za nim i użyć klawisza: w pierwszym przypadku – DELETE a w drugim – BACKSPACE. Jedno naciśnięcie usuwa cały odsyłacz.

Powrót



Informacje pomocnicze dla użytkowników Apache OpenOffice i LibreOffice w systemie MacOs

System operacyjny Windows/Linux System operacyjny MacOs
Kliknięcie prawym przyciskiem myszki Control + kliknięcie
Klawisz CTRL (w skrótach klawiaturowych) Klawisz ⌘
F5 Nawigator Shift + ⌘ + F5
F11 Style i formatowanie ⌘ + T